Lâm Đồng: Xóa 'rào cản vô hình' tại công trình công cộng cho người khuyết tật

Việc đảm bảo quyền tiếp cận công trình công cộng cho người khuyết tật không chỉ là tuân thủ pháp luật mà còn thể hiện tính nhân văn trong quản trị hành chính công hiện đại.

Thực hiện Nghị quyết số 205/2025/QH15 của Quốc hội, Viện kiểm sát nhân dân (VKSND) Khu vực 2 tỉnh Lâm Đồng đã ban hành 6 văn bản kiến nghị gửi UBND các xã: Đức Trọng, Đơn Dương, Hiệp Thạnh, Quảng Lập, Ka Đô và D’ran. Yêu cầu trọng tâm là khắc phục triệt để những thiếu sót trong việc tuân thủ tiêu chuẩn kỹ thuật xây dựng, nhằm đảm bảo mọi công dân, đặc biệt là người khuyết tật, được tiếp cận dịch vụ công một cách bình đẳng.

Những “rào cản vô hình” tại nơi cung cấp dịch vụ công

Qua khảo sát thực tế và tiếp nhận phản ánh từ người dân, VKSND Khu vực 2 nhận định rằng, dù công tác cải cách hành chính tại địa phương có nhiều tiến bộ, nhưng hạ tầng dành cho người khuyết tật vẫn bị bỏ ngỏ hoặc làm một cách đối phó.

Điểm nghẽn tại các địa phương cụ thể

Tại xã D’ran, một thực trạng đáng ngại là lối vào Trung tâm hành chính hoàn toàn thiếu hệ thống đường dốc cho xe lăn. Bên cạnh đó, các biển báo chỉ dẫn, hệ thống thông báo bằng âm thanh và khu vực đón tiếp riêng cho người khuyết tật đều không hiện diện. Tương tự, tại xã Hiệp Thạnh, các tiêu chí tiếp cận cơ bản gần như bằng “không”, tạo ra khó khăn lớn cho người yếu thế khi muốn thực hiện các thủ tục hành chính.

Sai sót mang tính hệ thống

Tổng hợp từ 6 văn bản kiến nghị, có thể thấy những sai phạm này không còn là cá biệt mà mang tính phổ biến ở cấp cơ sở, bao gồm:

• Đường dốc cho xe lăn bị thiếu hoặc không đạt chuẩn về độ dốc và chiều rộng.
• Thiếu hệ thống lan can, tay vịn liên tục để hỗ trợ di chuyển.
• Không có ký hiệu nhận diện và biển báo chuyên dụng cho người khiếm thị hoặc khiếm thính.
• Thiếu không gian giao tiếp riêng, gây bất tiện và thiếu riêng tư cho người khuyết tật.

Những thiếu sót này không đơn thuần là lỗi kỹ thuật xây dựng, mà là sự vi phạm Luật Người khuyết tật, trực tiếp tước đi quyền bình đẳng trong việc tiếp cận các dịch vụ thiết yếu của Nhà nước.

Giải pháp đồng bộ: Từ hạ tầng đến tư duy phục vụ

Để giải quyết dứt điểm tình trạng này, VKSND Khu vực 2 tỉnh Lâm Đồng yêu cầu Chủ tịch UBND các xã phải rà soát và bổ sung ngay các hạng mục còn thiếu, đảm bảo tuân thủ nghiêm ngặt Thông tư số 06/2024/TT-BXD của Bộ Xây dựng về Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia xây dựng công trình tiếp cận cho người khuyết tật.

Thay đổi nhận thức cán bộ công chức

Một điểm nhấn quan trọng trong kiến nghị lần này là yêu cầu thay đổi về tư duy phục vụ. Không chỉ dừng lại ở việc xây thêm đường dốc, các địa phương cần tổ chức tập huấn kỹ năng giao tiếp và hỗ trợ người khuyết tật cho đội ngũ cán bộ. Tinh thần phục vụ tận tâm, không phân biệt đối xử chính là chìa khóa để xóa bỏ rào cản tâm lý cho nhóm đối tượng yếu thế.

Góc nhìn chuyên gia: Thước đo sự văn minh của nền hành chính

Việc VKSND Khu vực 2 ban hành đồng loạt 6 kiến nghị cho thấy một cách tiếp cận mang tính hệ thống thay vì xử lý vụ việc đơn lẻ. Điều này phản ánh một thực tế: nhiều công trình công cộng hiện nay được xây dựng theo tư duy “phần nhìn” mà quên mất tính bao trùm (inclusivity).

Dưới góc độ pháp lý và xã hội, một công trình công cộng chỉ được coi là hoàn thiện khi nó mở cửa cho tất cả mọi người, không loại trừ bất kỳ ai. Khi một người ngồi xe lăn không thể tự mình vào văn phòng UBND xã để nộp giấy tờ, đó là lúc quyền công dân của họ đang bị hạn chế.

Những kiến nghị này không chỉ chấn chỉnh sai phạm mà còn lan tỏa thông điệp về một nền hành chính hướng tới con người, nơi không ai bị bỏ lại phía sau. Đây chính là giá trị cốt lõi mà Nghị quyết số 205/2025/QH15 hướng tới.

Bạn nghĩ sao về việc chuẩn hóa hạ tầng cho người khuyết tật tại các cơ quan nhà nước hiện nay? Hãy chia sẻ góc nhìn của bạn hoặc gửi phản ánh về những công trình chưa đạt chuẩn tại địa phương mình ở phần bình luận dưới đây.