Mở cổng lấn đường: Rủi ro pháp lý và giải pháp cho cư dân ngõ nhỏ

Mở cổng lấn đường không chỉ gây cản trở giao thông mà còn là hành vi vi phạm pháp luật nghiêm trọng về xây dựng, tiềm ẩn nhiều rủi ro tranh chấp kéo dài trong khu dân cư.

Tại các đô thị lớn như Hà Nội hay TP.HCM, nơi những con ngõ nhỏ hẹp vốn đã là nỗi ám ảnh về giao thông, việc một vài hộ gia đình tự ý thiết kế cổng mở xòe ra lối đi chung đang trở thành nguồn cơn của nhiều mâu thuẫn hàng xóm gay gắt.

Thực trạng “chiếm dụng” ngõ chung bằng cánh cổng

Câu chuyện của ông Lê Anh Dũng (trú tại phường Tây Mỗ, Hà Nội) là một ví dụ điển hình. Trong một con ngõ rộng chỉ khoảng 3m, không có vỉa hè, hầu hết các hộ dân đều ý thức thiết kế cổng mở vào trong sân để đảm bảo lối đi. Tuy nhiên, một hộ đối diện lại lắp đặt bộ cổng sắt hai cánh kích thước lớn, mở tràn ra toàn bộ bề rộng ngõ mỗi khi vận hành.

Sự bất tiện không chỉ dừng lại ở việc đi lại khó khăn. Đã có những tình huống nguy hiểm suýt xảy ra va chạm khi cánh cổng bất ngờ bật mở trong lúc người dân đang di chuyển. Điều đáng nói là nhiều chủ nhà vẫn bao biện rằng việc mở cổng chỉ diễn ra “trong chốc lát” và khi đóng lại, cổng vẫn nằm trong ranh giới đất của họ, nên cho rằng mình không vi phạm.

Mở cổng lấn đường: Góc nhìn pháp lý và các quy định bắt buộc

Dưới góc độ chuyên môn, Luật sư Vũ Anh Tuấn (Văn phòng Luật sư Trung Hòa) khẳng định: Việc thiết kế cổng mở ra ngoài để tiết kiệm diện tích sân trong là một tư duy sai lầm và vi phạm nghiêm trọng quy chuẩn kỹ thuật xây dựng hiện hành.

1. Vi phạm Bộ luật Dân sự 2015

Theo Điều 178 Bộ luật Dân sự 2015, quyền trổ cửa ra vào, cửa sổ quay sang nhà bên cạnh hoặc đường đi chung phải tuân thủ nghiêm ngặt quy định của pháp luật về xây dựng. Đặc biệt, cửa ra vào không được phép vượt quá ranh giới đất hoặc lấn chiếm không gian công cộng.

2. Vi phạm Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về Quy hoạch xây dựng

Đi sâu vào chi tiết kỹ thuật, Mục 2.6.4 của QCVN 01:2021/BXD quy định rõ về quan hệ giữa các bộ phận công trình với chỉ giới đường đỏ. Theo đó, các bộ phận như bậc thềm, cánh cửa mở ra, cánh cổng hay các thiết bị kỹ thuật tuyệt đối không được vượt quá chỉ giới đường đỏ.

3. Hành vi bị nghiêm cấm theo Luật Xây dựng

Hành vi này còn trực tiếp vi phạm Khoản 11, Điều 12 Luật Xây dựng 2014 (sửa đổi, bổ sung 2020). Luật nghiêm cấm mọi hành vi xây dựng cơi nới, lấn chiếm diện tích hoặc không gian đang được quản lý hợp pháp của tổ chức, cá nhân khác và đặc biệt là khu vực công cộng, khu vực sử dụng chung.

Giải pháp xử lý triệt để khi hàng xóm mở cổng lấn đường

Khi đối mặt với tình trạng này, thay vì tranh cãi gay gắt dễ dẫn đến xung đột tình cảm, người dân nên thực hiện theo quy trình bài bản để bảo vệ quyền lợi chính đáng:

• Bước 1: Đối thoại và vận động: Cung cấp cho chủ nhà các quy định pháp luật nêu trên để họ tự nhận thức về sai phạm và tự nguyện điều chỉnh hướng mở cổng (chuyển sang mở vào trong hoặc sử dụng cổng lùa/cổng xếp).
• Bước 2: Thu thập bằng chứng: Chụp ảnh, quay video ghi lại thời điểm cánh cổng mở lấn đường gây cản trở giao thông.
• Bước 3: Gửi đơn kiến nghị: Nếu việc thương lượng không thành, người dân có quyền gửi đơn kiến nghị lên UBND xã, phường. Đây là cơ quan có thẩm quyền kiểm tra, lập biên bản vi phạm hành chính và yêu cầu tháo dỡ, điều chỉnh công trình theo đúng quy định.

Lời kết từ chuyên gia

Một cánh cổng nhỏ nhưng nếu đặt sai vị trí sẽ trở thành “điểm nóng” xung đột trong khu dân cư. Xét về lâu dài, việc lấn chiếm không gian chung không chỉ là vi phạm pháp luật mà còn gây nguy hiểm trong các tình huống khẩn cấp (như xe cứu hỏa, cứu thương không thể tiếp cận). Sự thượng tôn pháp luật trong xây dựng chính là nền tảng cho một cộng đồng văn minh và an toàn.

Bạn có đang gặp phải tình trạng tương tự tại nơi mình sinh sống? Hãy chia sẻ câu chuyện hoặc đặt câu hỏi dưới phần bình luận để được tư vấn thêm về giải pháp pháp lý!